Koronavirüs ne zaman bitecek, hayat ne zaman normale d?necek?

Koronavirus Telif hakk? Getty Images

Koronavirüs nedeniyle dünyan?n bir?ok yerinde hayat durdu, insanlar evlerine kapand?, kentler hayalet ?ehirlere d?nü?tü. Peki, kriz ne zaman bitecek ve insanlar ne zaman normal ya?amlar?na d?necek?

?ngiltere Ba?bakan? Boris Johnson, 12 hafta i?inde krizin seyrini tersine ?evirebileceklerine ve "koronavirüsü u?urlayabileceklerine" inand???n? s?yledi.

Fakat ?nümüzdeki ü? ay i?inde vaka say?s? dü?meye ba?lasa bile bu, krizin bitti?i anlam?na gelmeyecek. Koronavirüsün yol a?t??? dalgan?n dinmesi belki de y?llar alacak.

Hayat?n bir?ok alan?na getirilen s?n?rlamalar, uzun vadede sürdürülebilir de?il. Bunun sosyal ve ekonomik faturas? ?ok a??r olacak.

'Hi?bir ülkenin ??k?? stratejisi yok'

Tüm ülkelerin bir ??k?? stratejisine ihtiyac? var ve hayat?n normale d?ndürülmesi gerekiyor. Ama koronavirüs yok olmayacak. Virüsü engellemeye y?nelik s?n?rlamalar kalkt??? zaman ka??n?lmaz olarak vaka say?s? artacak.

Edinburgh ?niversitesi'nden enfeksiyon hastal?klar? salg?n? uzman? Prof. Mark Woolhouse, "??k?? stratejisi konusunda büyük bir sorunumuz var. Sadece ?ngiltere'nin de?il, hi?bir ülkenin ??k?? stratejisi yok" diyor.

?nsanl?k büyük bir bilimsel ve toplumsal s?navla kar?? kar??ya.

Krizden ??k???n ü? ana yolu var:

  • A??
  • Virüse kar?? belirli say?da insan?n ba????kl?k kazanmas?
  • Toplumun/davran??lar?n daimi olarak de?i?mesi

Bu yollar?n her biri, virüsün yay?lma kabiliyetini s?n?rlayacak.

Telif hakk? Getty Images

A??ya 12-18 ay var

A??, virüse maruz kalan insanlara ba????kl?k kazand?rarak, hasta olmalar?n? engelleyecek.

Nüfusun yüzde 60'?n?n hastal??a kar?? ba????kl?k kazanmas? halinde salg?n riskinin ortadan kalkaca?? dü?ünülüyor. Buna 'sürü ba????kl???' deniyor.

ABD'de insanlar üzerindeki ilk a?? ge?en hafta denendi. Süreci h?zland?rmak i?in denemelerin, ?nce hayvanlar üzerinde yap?lmas? kural? atland?.

A?? geli?tirme ara?t?rmalar? g?rülmedik bir h?zda ilerliyor. Ama bu ara?t?rmalar?n ba?ar?l? olaca??n?n ve küresel ?apta bir a??lama sürecinin ba?layaca??n?n garantisi yok.

En iyi tahminlere g?re her ?ey yolunda giderse, koronavirüs a??s? 12-18 ay i?inde piyasaya sürülebilecek. Bar?? d?neminde g?rülmedik derecede sosyal s?n?rlamalarla kar?? kar??ya oldu?umuz g?z ?nüne al?n?nca bu ?ok uzun bir süre.

Prof. Woolhouse BBC'ye "A??y? beklemek bir strateji de?il" diyor.

?ngiltere'nin k?sa vadeli stratejisi, vaka say?s?n? mümkün oldu?u kadar dü?ük tutarak hastanelerin üzerindeki bask?y? azaltmak. Zira, yo?un bak?mdaki yatak kapasitesinin a??lmas? ?lümlerin artmas? anlam?na gelecek.

Vaka say?s? dü?ürüldü?ünde baz? ?nlemler - tekrar art?ncaya kadar - kald?r?labilir. Fakat vaka say?s?n?n yeniden artmas? yine s?n?rlamalar?n getirilmesini gerektirecek.

Toplumun ba????kl?k kazanmas? iki y?ldan fazla sürebilir

?ngiltere'de hükümetin bilim konular?ndaki ba? dan??man? Patrick Vallance, bu a?amaya ne zaman gelinebilece?ini bilmediklerini, takvim belirlemenin imkans?z oldu?unu s?ylüyor.

Bu durum ister istemez yine sürü ba????kl???n? gündeme getiriyor.

Imperial College London'dan Prof. Neil Ferguson, bunun y?llar alabilece?ini belirterek "Hastal???n bula?ma seyrini, toplumun ?ok kü?ük bir b?lümünün hasta olaca?? bir seviyeye getirmekten s?z ediyoruz. ?ki art? y?l b?yle devam edersek vaka say?s? belli oranda ba????kl???n olu?abilece?i bir noktaya gelebilir" diye konu?uyor.

Telif hakk? Reuters

Ama bu ba????kl???n uzun ?mürlü olup olmayaca?? da ayr? bir sorun. Grip benzeri belirtilerin g?rüldü?ü di?er koronavirüslerde ba????kl?k ?ok dü?ük seviyede ve insanlar bu hastal?klara ya?amlar? boyunca defalarca yakalanabiliyor.

Prof Woolhouse'a g?re ü?üncü yol ise, hastal???n bula?ma seviyesini dü?ük tutmak i?in davran??lar?m?z?n daimi olarak de?i?tirilmesi.

Bu, herhangi bir salg?n? ?nlemek i?in ?imdi uygulanan baz? ?nlemlerin sürdürülmesini ya da testlerin yayg?nla?t?r?lmas?n? ve hastalar?n tecrit edilmesini gerektirecek.

Covid-19 enfeksiyonunu tedavi edebilecek ila?lar?n bulunmas? da ba?ka stratejilerin geli?tirilmesine yard?mc? olabilir.

Bu ila?lar, hastal???n ba?kalar?na ge?mesini engellemek i?in belirtiler ortaya ??kar ??kmaz kullan?labilir.

Ya da hastalar?n hastanelerde tedavi edilmesi, hastal???n daha az ?lümcül olmas?n? sa?layabilir ve yo?un bak?m üzerindeki bask?y? hafifletebilir.

?ngiltere Hükümeti'nin sa?l?k konular?ndaki ba? dan??man? Prof. Chris Whitty, ??k?? stratejisinin ne oldu?u yolundaki sorumuzu, "Uzun vadede, ?üphesiz a??, bir ??k?? yolu. Hepimiz bunun bir an ?nce geli?tirilmesini umuyoruz. Küresel olarak bilim, ??zümler üretecektir" diye yan?tlad?.

?lgili Konular

?lgili haberler