Virus corona: N??c ??c ?i?m t?nh, ng??i Viê?t v?n hoang mang

Getty Images Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Getty Images

Ch?ng d?ch b?ng Th? ch? Liên bang là cách t?i th?y ??c ?ang làm hiê?n nay. N??c ??c có ch?m ch?p trong khi ng??i Vi?t ? ??y l?i hoang mang?

V?i b?y ng??i ch?t, h?n 3.000 ng??i b? nhi?m virus corona tính t?i th?i ?i?m 13 gi? th? Sáu, 13/03/2020, t?i ??c k? h?i h? ?i mua ?? ?n d? tr?, ng??i l?i s?a so?n ?i xem ca nh?c, bóng ?á.

Th? t? M?: Vi?t ki?u làm gì khi C? Vi t?n c?ng?

Covid-19: Ba l? do khi?n Anh có th? khác ?

Virus corona: Cách ch?ng c?a ??c có v? gi?ng Anh?

N??c ??c ??y m?u thu?n tr??c và trong ??i d?ch virus corona?

N?u thoáng nhìn thì nh? v??y, nh?ng ?i?u r? ràng là chính quy?n l?y khoa h?c làm ??nh h??ng.

Tuyên b? kh?ng c?n 'quy?t liê?t'?

"Tiêu chu?n cho hành ??ng c?a chúng ta là k?t qu? rút ra t? nh?ng gì các nhà khoa h?c và chuyên gia tuyên b?," Th? t??ng Angela Merkel nói trong bu?i h?p báo cùng B? tr??ng Y t? Jens Spahn h?m th? T?, 11/03/2020 t?i Berlin.

S? xu?t hi?n c?a bà Merkel b? kh?ng ít ng??i ??c phê phán là quá mu?n màng so v?i nguyên th? qu?c gia c?a m?t s? n??c khác. Bà Merkel quá th?n tr?ng?

Qu? th?t nh?ng gì bà nói kh?ng có gì l? so v?i các phát bi?u, tr? l?i ph?ng v?n c?a các nh?n v?t quan tr?ng tr??c ?ó t?ng nói nhi?u l?n. ?ó là B? tr??ng Spahn, GS. Vi?n tr??ng Virus h?c Christian Drosten, GS. Ch? t?ch Lothar Wieler c?a Robert - Koch Institut.

Chi?n l??c ch?ng virus corona d??ng nh? ???c l?nh ??o ??c xác ??nh r?. ?ó là..."c?u gi?".

"Virus corona càng lan ch?m bao nhiêu, càng d? cho h? th?ng y t? c?a chúng ta x? l? b?y nhiêu." "Càng ít ng??i cùng lúc b? l?y nhi?m, càng d? cho vi?c c?u ch?a các b?nh nh?n n?ng c?a các bác s?."

Th? th?i ??

Chúng t?i ch? ??i m?t tuyên b? m?nh m?, m?t hành ??ng quy?t li?t t? bà Th? t??ng nh? h?i 2015, nhi?u ng??i ??c lên ti?ng.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Getty Images

??u r?i c?u nói t? tin can ??m c?a bà Merkel "Wir schaffen das" t?a "we can", tr??c làn sóng hàng tri?u ng??i t? vùng Trung ??ng mu?n x?ng vào ??c xin t? n?n ngày nào? Bà ?y s? r?i ch?ng?

T?i sao m? c?a cho ng??i t? n?n vào thì nhanh th? mà ?óng c?a biên gi?i ng?n ng??i Trung Qu?c mang virus vào ??c, vào ch?u ?u l?i khó th??

Các cu?c tranh lu?n gi?a các ??ng nghi?p ??c c?a t?i, các c? d?n ??c thu?c nhi?u l?a tu?i, ngh? nghi?p, xu?t x? khác nhau nóng d?n trên m?ng x? h?i, trên ???ng ph?, n?i t?i là vi?c.

S? kiên nh?n t? ra m?t d?n ? kh?ng ít ng??i ??c khi ng??i ta ch?ng ki?n nh?ng bi?n pháp c?ng r?n, ???c ??a ra khá ch?p nhoáng và có v? khá hi?u qu? nh? các v? l?nh ??o ? B?c Tri?u Tiên, Nga, M? và c? Vi?t Nam.

Có c?u c?ng d?n c?a ??ng ??c, ??ng ?u b?t ??u nh? t?i nh?ng m?nh l?nh, nh?ng cái ch? tay d?t khoát c?a các nhà l?nh ??o ??c tài ngày x?a khi?n c? ??t n??c r?m r?p làm theo.

"Chúng t?i c?n s? ?ánh giá tình hình nghiêm tr?ng c?a chính ph?. Chúng t?i mu?n có nh?ng quy?t ??nh m?nh m?, nhanh chóng và sáng su?t..."

Nhi?u ti?ng nói nóng n?y ?? phát ra. Sao ch?m tr?, ch? quan nh? v?y?

C?ng r?t d? nh?n ra s? ??ng ng??i ??c khác t? ra bình th?n, th?m chí có ph?n hài h??c.

?ng bác s? gia ?ình chìa tay ra chào t?i. T?i b?o t?t h?n ch? ch?m khu?u tay nhau cái th?i. ?ng b?o hàng ngày g?p m?y ch?c b?nh nh?n, có ng??i ho khùng kh?c, nh?ng ?ng kh?ng h? ?eo kh?u trang và cho r?ng d?ch virus corona ch? t? h?n d?ch cúm th?ng th??ng chút ít th?i. Berlin kh?ng v?i ???c ??u.

Cu?c h?p l?nh ??o t?t c? các ti?u bang c?a C?ng hòa liên bang ??c vào chi?u th? N?m 12/03/2020 ?? kh?ng ??t ???c k?t qu? th?ng nh?t cho c? n??c v? m?t lo?t các bi?n pháp kh?n c?p. Ví d?: có nên cho ?óng c?a ??ng lo?t các tr??ng h?c, nhà tr? kh?ng?

Tr?i! kh?ng làm th? thì nguy c? l?y lan kh?ng khi?p.

Kh?ng ?! ?óng c?a tr??ng h?c, nhà tr? thì bi?t bao tr? con s? c?n b? m? ph?i ? nhà tr?ng chúng, h? l?i chính là các bác s?, y tá, c?nh sát, lính c?u h?a, ng??i giao hàng, ch? lò n??ng bánh m?... và ai s? thay h? ph?c v? c? x? h?i?

V? l?i m?t tr??ng h?c ? trung t?m Berlin, ?a s? h?c sinh chen chúc t?i tr??ng b?ng tàu ?i?n ng?m s? kh?ng gi?ng nh? m?t tr??ng h?c ? ti?u bang Thüringen trên mi?n núi, n?i d?n c? th?a th?t và h?c sinh ??n tr??ng b?ng xe ??p, ?i b?, ?i xe bu?t.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Getty Images

V?y hà c? gì ?i ?óng c?a các tr??ng ?ó?

Và th? là ch? cách nhau m?t hai ch?c c?y s?, di?n ra hai tr?n ??u trong khu?n kh? gi?i bóng ?á Bundesliga ? hai ti?u bang, m?t tr?n "?á ma" kh?ng ???c phép có khán gi?, còn tr?n kia v?i h?n 50 ngàn ng??i t?i xem, ng?i san sát, th? s?c hò hét, phun n??c mi?ng vào m?t nhau. Vì ??u có s? phi l? này?

M?t c? sinh viên t? Vi?t Nam m?i sang tròn m?t h?i t?i.

?ang ng?m ngh? cách gi?i thích cho th?t ng?n g?n, t?i b?ng bu?t mi?ng c?u nói quen thu?c... "T?i c? ch? nó th? ??y".

?úng r?i, t?i c? ch?. C? ch? Liên bang hay Th? ch? Liên bang (F?deralismus) là nguyên t?c v?n hành c?a nhà n??c C?ng hòa Liên bang ??c, v?n phát huy th? m?nh c?a nó, giúp T?y ??c x?a kia và n??c ??c th?ng nh?t sau này g?t hái nhi?u thành c?ng cho ??n nay, trong ?ó quy?n t? ch?, t? quy?t c?a các ti?u bang ???c phát huy h?t m?c trong m?t quy ??nh nào ?ó.

Ví d? các ti?u bang t? quy?t ??nh ch??ng trình giáo d?c, n?i dung sách giáo khoa cho riêng mình ch?ng h?n. ?i?u ?ó c?ng có ngh?a là các ti?u bang c?n c? vào tình hình th?c t? c?a n?i mình mà quy?t ??nh có ?óng c?a tr??ng h?c, nhà tr?, các s?n v?n ??ng hay kh?ng.

Liên bang ch? có th? kêu g?i, ??a ra l?i khuyên, kh?ng quy?t ??nh thay các ti?u bang.

Cho t?i ?êm th? N?m, 12/03, bà Merkel h?p báo v?n ch?a ??a ra ???c s? th?ng nh?t hoàn toàn v?i l?nh ??o các ti?u bang.

Th? ch? Liên bang "F?deralismus" c?a ??c ?ang b? th? l?a trong v? ??i d?ch virus corona này.

Li?u nó có ph?i là tr? ng?i cho cu?c chi?n ch?ng ??i d?ch hay kh?ng? Khá nhi?u ng??i ??c, trong ?ó có c? c?u Th? t??ng Gerhard Schr?der b?n kho?n.

Tr? l?i nh?ng c?u h?i móc máy c?a m?t s? nhà báo v? ?? tài này, bà Merkel gi?i thích: "Th? ch? Liên bang kh?ng ph?i là ?? ng??i ta ??y trách nhi?m xu?ng các ??a ph??ng cho nh? gánh mà là cho các ??a ph??ng ???c quy?n th?c hi?n t?i ch? trách nhi?m c?a mình. Chúng t?i ?ang làm vi?c theo ?úng lu?t".

M?t quan ch?c ngành t? pháp c?a ??c ?? n?i cáu tr? l?i các nhà báo r?ng, b?y gi? là lúc lo ch?ng d?ch, kh?ng ph?i lúc ?? bàn c?i v? "F?deralismus".

Ng??i Viê?t ngh? khác ng??i ??c?

Kh?ng ít ng??i Vi?t b?t ??u làu bàu, b?o ??c, Anh, Pháp h?y qua Vi?t Nam mà h?c cách ch?ng d?ch.

T?i ch?t nh? l?n ??u tiên c??i máy bay sang ch?u ?u vào nh?ng n?m 80 th? k? tr??c.

Image caption L?i vào m??t quán ?n Viê?t Nam t?i Berlin

T?i ?? ng? ngàng nh? th? nào tr??c h??ng d?n c?a nh?n viên hàng kh?ng, trong tình hu?ng kh?n c?p h?y ch?p ?ng th? ? xy cho ng??i l?n tr??c r?i t?i tr? con, r?t m?u thu?n v?i thói quen lu?n ?u tiên ng??i già, tr? em mà t?i t?ng ???c d?y. N?u kh?ng làm v?y, b? ng?t th? thì ng??i l?n ??u còn c?u ???c nh?ng ??a tr?, ?ó là l? do.

B?a ?n ngày x?a c?a gia ?ình ??c th??ng dành ph?n ngon, b? cho ?ng b? ?? ?ng ?y có s?c ?i cày nu?i s?ng c? gia ?ình.

Trong ? ki?n c?a các nh?n v?t c?m lái qu?c gia, t?i lu?n th?y có s? c?n nh?c r?t th?n tr?ng gi?a vi?c h?n ch? các ho?t ??ng c?a x? h?i ?? tránh d?ch l?y lan nh?ng làm sao ?? kinh t?, ??c bi?t các l?nh v?c then ch?t kh?ng b? ?nh h??ng n?ng n?.

Kinh t? suy s?p, l?y gì ?? chi phí, cung c?p thi?t b? hàng hóa cho ch?ng d?ch trong m?t th?i gian dài, ch?a nói ??n các m?c tiêu chi?n l??c dài h?n c?a m?t qu?c gia ?ang là ??u t?u kinh t? cho c? kh?i EU?

Ch? t?ch c?u l?c b? bóng ?á FC Union Berlin mong mu?n tr?n ??u gi?a ??i c?a ?ng v?i ??i FC Bayern München n?i ti?ng vào th? B?y, 14/03 t?i Berlin v?n di?n ra v?i kho?ng 22 ngàn vé ?? bán h?t, tuyên b? thách th?c và m?a mai r?ng, "n?u B? tr??ng Y t? Liên bang ??c kh?ng khuyên d?y chuy?n s?n xu?t xe h?i BMW d?ng l?i thì c?ng ??ng khuyên chúng t?i ng?ng ti?n hành tr?n ??u bóng ?á".

Bao ng??i Vi?t quanh t?i l?c ??u ngao ngán, Berlin phen này "toang" m?t th?i.

May sao d? lu?n x? h?i và nh?ng cái ??u t?nh táo cu?i cùng ?? quy?t ??nh cho phép... "?á ma", t?c thi ??u kh?ng khán gi?.

M?c cho B? tr??ng Y t? kh?ng ??nh h? th?ng cung ?ng thu?c men c?a ??c kh?ng b? ph? thu?c hoàn toàn vào m?t qu?c gia khác, ch?ng h?n nh? Trung Qu?c, ?n ??, hàng lo?t c? s? s?n xu?t v?a và nh? c?a ??c ?? nhanh chóng tái kh?i ??ng ?? bù ??p nhanh chóng s? thi?u h?t thu?c men, trang b? y t? cho ??c.

Tuy nhiên, m?t ph? n? có có tr?ng trách trong ngành ph?n ph?i d??c li?u ??c ?? ph?n n? tr??c các phóng viên truy?n hình: kh?ng th? nh? th? này m?i ???c. ?? chi?n th?ng ch?u ?u, Trung Qu?c ??u c?n ??n v? khí nguyên t?, h? ch? c?n ng?ng cung c?p d??c li?u, thu?c men cho chúng ta là xong.

Mua vét, tích tr? hàng hóa quá m?c c?n thi?t, phòng tình hu?ng b? c? l?p cách ly nh? V? Hán là ph?n x? c?a s? ??ng nh?ng ng??i có ngu?n g?c nh?p c?, trong ?ó có nhi?u ng??i Vi?t Nam.

Kinh nghi?m c?a nh?ng n?m tháng gian khó x?a kia ?? th?i thúc h? ?i?u này?

Thái ?? t?ng t?ng, d?ng d?ng, cái nhìn m?a mai c?a nhi?u ng??i ??c ?? ph?n nào h?m b?t s? lo l?ng, mua s?m hung h?n c?a kh?ng ít ng??i Vi?t.

M?t ph? n? ??c nh?ch mép: sao ng??i ta ch? ch?m chú mua m?, g?o, gi?y v? sinh mà kh?ng mua thêm bình x?t lau c?a kính? N?u b? h?m l?u ngày trong nhà mà kh?ng lau c?a kính l?y ánh sáng, ??ng th?i v?n ??ng hít chút khí tr?i thì th?t t?.

M?t ph? n? tr? g?c Vi?t ??t c?u h?i, có nên mua tích tr? bao cao su kh?ng, k?o trong mùa d?ch ? nhà cách ly, kh?i c?p ??i s? "v? k? ho?ch".

M?t thanh niên thu?c th? h? th? hai ng??i Vi?t b?c xúc, m?i có th? này th?i mà ng??i ta ?? s?n sàng ??p lên nhau ?? giành l?i th?, ch? bi?t thoát th?n m?t mình th?i sao?

? th?c vì cu?c s?ng chung ? ??u? Nh?ng ng??i kh?ng mu?n, kh?ng có kh? n?ng mua tích tr? ?? ?n ch?c s? ch? còn ???ng ch?t ?ói?

Hi?n t??ng l?i d?ng mùa d?ch ?? ki?m chác ???ng nhiên xu?t hi?n. L?i chào bán l?i kh?u trang, bình x?t sát trùng ???c rao bán ?ó ??y trên m?ng trong gi?i ng??i Vi?t.

Image caption Bu?n bán l? và ph?c v? ?n u?ng t?i khu ??ng Xu?n, Berlin

Hàng "chi?n l??c" này c?ng ???c mua gom ?ánh v? Vi?t Nam bán thu l?i.

??t nhiên l?nh c?m xu?t kh?u trang b? b?o h? y t? c?a ??c ??a ra, ai vi ph?m s? b? ph?t r?t n?ng.

Làm gì v?i s? hàng ?? tích l?y? Bán r?, cho, t?ng, "làm t? thi?n", nh?ng kh?ng khéo b? phát hi?n là r?t phi?n ??y.

N?u nh? x? s? v?i truy?n th?ng ra sao là v?n ?? kh?ng nh? c?a ng??i ??c thì nó ??c bi?t l?n ??i v?i ng??i Vi?t.

M?t kh?i ng??i ??c lo l?ng thái quá li?n b? ch? nh?o là "n?n nh?n c?a truy?n th?ng", truy?n th?ng b? cho là hay th?i ph?ng tình hình, g?y s? h?i ?? làm l?i cho m?t ai ?ó.

Ng??c l?i kh?i ng??i t?ng t?ng, d?ng d?ng v?i ??i d?ch c?ng l?i b? cho là n?n nh?n c?a truy?n th?ng, h? b? ph?n ?ng ng??c, ch?ng tin nh?ng c?nh báo c?a truy?n th?ng, nh?ng khuy?n cáo c?a các chuyên gia, quan ch?c vì h? c?ng cho r?ng ?ó ch? là ?? ph?c v?, làm l?i cho m?t ai ?ó.

??y là d?p hi?m có t?i ???c ch?ng ki?n nh?ng trao ??i h?t s?c nghiêm túc c?a gi?i làm báo chuyên nghi?p ??c xoay quanh c?u h?i: ??a tin nh? th? nào là ?úng ??n, thích h?p trong th?i ?i?m nh?y c?m hi?n nay?

C?ng d? hi?u th?i, virus corona kh?ng ph?n bi?t ng??i giàu ng??i nghèo, c?ng s?n hay t? b?n, ch?u ? hay ch?u ?u. M?i ?e d?a ??i v?i ng??i làm báo, gia ?ình h? c?ng y chang nh? ??i v?i nh?ng ng??i mà h? mu?n truy?n th?ng tin.

C?ng ??ng ng??i Vi?t ? ??c th?c s? g?p khó v? th?ng tin.

Truy?n th?ng ti?ng Vi?t ? ??c có th? nói là y?u, kh?ng có ?ài truy?n hình, ?ài phát thanh riêng. Báo chí t? nh?n ch? g?m m?t s? trang t? nh?n m?t mình m?t ng?a, "t?ng biên t?p" kiêm ?ánh máy, xào n?u l?i nh?ng gì nh?t nh?nh ???c trên m?ng.

M?t "Nhóm ng??i có uy tín trong c?ng ??ng", "C?u l?c b? nhà báo" ??u tiên ? h?i ngo?i m?i thành l?p v?i s? ?ng h? c?a ??i s? quán Vi?t Nam ? ??c, ???c t?p h?p b?i h?u h?t nh?ng ng??i còn ?ang ??u t?t m?t t?i v?i vi?c sinh nhai, kh? n?ng ti?ng ??c r?t h?n ch?, m?t s? ?i c?ng s? có khi còn ph?i c?n có phiên d?ch ?i kèm thì mong mu?n th?ng tin cho bà con là vi?c làm quá s?c c?a h?.

Ngu?n th?ng tin t? trong n??c qua các trang m?ng t?ng là c?u cánh trong th?i gian ??u ?? d?n d?n m?t ?i vai trò ??i v?i r?t nhi?u ng??i Vi?t n?i ??y. Tin t?c v? b?nh nh?n Covid-19, mang s? 17, 21 gì ?ó ? Vi?t Nam, chuy?n riêng t? c?a ?ng T. c? N. ??u có giúp gì cho ng??i Vi?t ? ??c?

Thi?u th?ng tin th?c t? n?i mình ?ang s?ng, kh?ng ?? ti?ng ??c ?? hi?u truy?n th?ng ??c ?ang nói gì, kh?ng ít ng??i Vi?t b?t ??u quay sang trách móc các t? ch?c h?i ?oàn ng??i Vi?t, "gi?i tinh hoa" ng??i Vi?t.

Image caption Hàng hóa trong khu th??ng m?i ??ng Xu?n, Berlin

??u r?i các v? giáo s?, bác s?, ti?n s?, k? s?, phiên d?ch viên, các c?y vi?t có tên tu?i t?ng h?c hành ? ??c? Vì sao h? l?i im l?ng nh? v?y?

??y ?áng ra ph?i là d?p ?? h? ch?ng minh cái s? ???c h?c hành c?a h?, vai trò có ích c?a h? trong x? h?i d?n s?, trong c?ng ??ng ng??i g?c Vi?t ? ??c ch?.

Nhi?u ng??i b?c xúc.

V?y là các "nhà báo qu?n chúng t? phát" xu?t hi?n nh? n?m v?i ?? các lo?i tin t?c kh?ng hi?u l?y t? ??u ra. H? truy?n nhau ?? các lo?i tin t?c k? qu?c, các m?o ch?ng virus v? Hán b?ng t?i, xì d?u, u?ng n??c, ph?i n?ng (gi?a mùa ??ng) ho?c h? d?ch v?i vàng m?y cái tin t? báo lá c?i ??c b?ng c?ng c? d?ch "gu g?", c?u ch? sai bét nhè r?i chuy?n cho nhau xem. B?ng m?i cách ?? t?n t?i mà.

Bàn lu??n m?nh nh?ng kh?ng ho?ng lo?n

Tr? l?i v?n ?? chung c?a c? n??c ??c. "Lo?n th?ng tin" t?i t?, nguy hi?m kh?ng kém virus corona ??i v?i kh?ng ít ng??i Vi?t ? ??c.

Th??t may là s? ??ng ng??i ??c và ng??i Vi?t v?n gi? ???c bình t?nh. "C?nh giác nh?ng kh?ng ho?ng h?t" là l?i kêu g?i chung cho c? n??c.

Th?i gian ?? g?p gáp nh?ng ??c c?ng c?n th?i gian ?? c?m c? cho virus y?u d?n, cho ngành y t? chu?n b? ?? s?c ?? ch?ng ch?i v?i d?ch b?nh, cho m?i ho?t ??ng kinh t?, x? h?i kh?ng b? tê li?t, kh?ng "toang".

"Whatever It Takes" ?? xu?t hi?n trên c?a mi?ng c?a nhi?u ng??i có trách nhi?m.

Th? t??ng Merkel ?? ?ánh giá, ??i d?ch virus corona nghiêm tr?ng h?n kh?ng ho?ng tài chính n?m 2008 nhi?u và là v?n ?? ???c ?u tiên gi?i quy?t hàng ??u c?a chính ph? ??c hi?n nay.

Liên h? r?ng ra, có ? ki?n phê phán r?ng các n??c thành viên c?a EU c?ng kh?ng có s? ph?i h?p t?t v?i nhau trong cu?c chi?n ch?ng ??i d?ch Coronavirus. M?i n??c m?t ki?u khác nhau. Liên minh EU c?ng gi?ng nh? n??c ??c phóng to ra?

C? d?n m?ng ? ??c ?ang bàn lu?n s?i n?i.

??i d?ch virus corona ch?c ch?n s? ?? l?i t?n th??ng kh?ng nh? cho n??c ??c và ng??i d?n n??c này, nh?ng ??y s? là d?p kh?ng ch? có Th? ch? Liên bang "F?deralismus", ngành y t? ??c, kinh t? ??c, chính quy?n c?a bà Merkel mà c? x? h?i ??c có c? h?i ???c tr?c nghi?m l?i m? hình ho?t ??ng c?a ??t n??c mà h? ?? có t? nhi?u n?m nay.

Bài th? hiê?n cách nhìn riêng c?a nhà báo t? do Lê M?nh Hùng, s?ng t?i Berlin.

Ch? ?? liên quan

Tin liên quan