Qu? và m?t s? loài v?t c?ng có trí tu? nh? ng??i?

Other Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Other

Tên c?a con qu? là Betty. Và nó ?ang tr? thành ng?i sao.

M?t nhóm các nhà khoa h?c c?a ??i h?c Oxford kinh ng?c quan sát nó tu? ti?n nh?t lên m?t ?o?n d?y kim lo?i trong l?ng, sau ?ó s? d?ng m?t v?t th? g?n ?ó ?? u?n cong ? m?t ??u, bi?n d?y kim lo?i thành m?t chi?c móc.

Nh?ng loài v?t b? thói mê tín ?e d?a

Chuyê?n v? ???i ??i, 'bà con' c?a con ng??i

Con ng??i, ??ng v?t và n?i ?au tr??c cái ch?t

Chi?c móc này giúp Betty n?ng m?t chén th?t nh? t? bên trong m?t ?ng nh?a lên. B?a tr?a ?? s?n sàng v?i m?u tim l?n ngon lành.

Kh?ng có gì ??c bi?t

Quay l?i th?i ?i?m ?ó, vào n?m 2002, k? tích c?a Betty khi?n m?i ng??i kinh ng?c. Làm th? nào mà con qu? này có th? gi?i quy?t m?t v?n ?? ph?c t?p nh? th? m?t cách t? nhiên ??n v?y?

Nó cho th?y kh? n?ng dùng ??u óc gi?ng nh? ? con ng??i chúng ta. Con qu? này, nh? các dòng tít báo ch?y, là m?t con v?t th?ng minh tuy?t v?i.

Tr? vi?c Betty kh?ng h?n là ??c bi?t nh? m?t s? ng??i ngh? ban ??u.

Nhi?u n?m sau, nghiên c?u cho th?y nh?ng con qu? ? New Caledonia c?ng có thói quen u?n cong các v?t d?ng.

Trong t? nhiên, chúng làm vi?c ?ó hoài. Ban ??u các nhà quan sát ?? b? gi?t mình tr??c hành vi c?a Betty vì có v? nh? nó ?? t? ngh? ra cách làm chi?c móc này khi ?ang bay. Gi?ng nh? k? s? phát minh ra m?t c? máy m?i.

Trên th?c t?, loài qu? New Caledonia ?? ti?n hóa ?? bi?t làm ra các chi?c móc t? cành c?y m?m ?? ph?c v? cho vi?c tìm ki?m th?c ?n hàng ngày c?a chúng.

?ó kh?ng ph?i là kho?nh kh?c tài n?ng mà là bi?u hi?n c?a b?n ch?t.

"T?i kh?ng mu?n h? th?p kh? n?ng nh?n th?c c?a nó," Christian Rutz t?i ??i h?c St Andrews, nói. "?t nh?t, nó bu?c chúng ta ph?i ?ánh giá l?i xem hành vi c?a Betty giúp chúng ta m? mang nh? th? nào."

Qu? New Caledonia thu?c v? h? nhà qu?. Trong nh?ng n?m g?n ??y, b? n?o c?a loài qu? này ?? ???c nghiên c?u k? h?n bao gi? h?t. Kh?ng có gì nghi ng? r?ng m?t s? cá th? th? hi?n trí th?ng minh ?n t??ng.

Nh?ng th?ng minh là m?t ch? ?? m? m?t. Chính xác nó là gì ngay t? ??u? Và t?i sao nó ti?n hóa?

Loài qu? ?ang giúp chúng ta tr? l?i nh?ng c?u h?i này.

Trí th?ng minh b?t ngu?n t? b? n?o. Loài linh tr??ng th?ng minh - bao g?m c? con ng??i - có m?t c?u trúc ??c bi?t trong b? n?o ???c g?i là t?n v? n?o.

Ng??i ta cho r?ng chính c?u trúc này t?o ?i?u ki?n cho nh?n th?c b?c cao.

?áng chú ? là loài qu? kh?ng có c?u trúc này. Thay vào ?ó, chúng ?? phát tri?n các c?m neuron th?n kinh dày ??c v?n cho chúng kh? n?ng trí tu? t??ng t?.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Getty Images

Lo?i n?o c? th? kh?ng th?c s? quan tr?ng - qu? và linh tr??ng gi?ng nhau ? m?t s? kh? n?ng c? b?n v? gi?i quy?t v?n ?? và tính linh ho?t, t?c là có th? thích nghi và thay ??i tr??c nh?ng th?ng tin và kinh nghi?m m?i.

Cá h?i, 'vua các loài cá' ? ch?u ?u

Có th?t con ng??i ta 'nh?n chi s? vi b?n thi?n'?

Vì sao m??t th?i con ng??i ?n th?t nhau?

??y là ví d? v? ti?n hóa h?i t?, khi mà các l?ch s? ti?n hóa hoàn toàn khác nhau ?? d?n ??n ??c tính hay hành vi gi?ng nhau.

Con ng??i kh?ng ph?i gi?i nh?t?

Con ng??i d? nh?n th?y t?i sao nh?ng gì mà loài qu? có th? làm là h?u ích. T? vi?c xác ??nh nh?ng ng??i tr??c ??y t?ng là m?i ?e d?a ??i v?i nh?ng ng??i khác cho ??n s? d?ng c? ch? ?? giao ti?p - chúng ta c?ng d?a vào nh?ng n?ng l?c nh? th? này.

Rutz kh?ng h? m? h?. M?t s? loài chim, nh? loài qu? New Caledonia mà ?ng nghiên c?u - có th? làm nh?ng ?i?u k? di?u.

Trong m?t nghiên c?u ???c c?ng b? h?i ??u n?m, ?ng và các ??ng tác gi? ?? m? t? làm sao loài qu? New Caledonia tìm ki?m m?t lo?i nhánh c?y c? th? ?? làm ra chi?c móc c?a chúng.

Các thí nghi?m cho th?y nh?ng con qu? ?? tìm th?y nhánh c?y chúng mu?n ngay c? khi nhánh c?y ?ó b? che gi?u d??i lá c?a m?t loài th?c v?t khác.

?i?u này cho th?y r?ng nh?ng con chim ch?n lo?i v?t li?u mà chúng bi?t là thích h?p ?? làm ra cái móc. Ta kh?ng th? nào s? d?ng c? lê ?? ?óng ?inh, ph?i kh?ng?

Trong t? nhiên, loài qu? New Caledonia s? d?ng nh?ng chi?c móc này ?? b?t c?n trùng ra kh?i nh?ng chi?c l?, ví d? nh? trong th?n c?y. Nh?ng hình ?nh v? hành vi này ?? ???c máy quay ghi l?i.

Chúng ta có th? ngh? r?ng m?t s? ??ng v?t th?ng minh h?n nh?ng con khác - v?i con ng??i ? m?c cao nh?t c?a c?y ph?n loài.

D? nhiên, con ng??i ph? thu?c r?t nhi?u vào trí tu? ?? sinh t?n. Nh?ng ?i?u ?ó kh?ng có ngh?a là chúng ta gi?i nh?t trong m?i c?ng vi?c ?òi h?i trí tu?.

Tinh tinh, ?ng Dakota McCoy t?i ??i h?c Harvard l?u ?, ?? ???c ch?ng t? là s? h?u trí nh? ng?n h?n t?t h?n con ng??i. ?i?u này có th? giúp chúng ghi nh? ch? có th?c ?n trong tán r?ng ch?ng h?n.

X?p h?ng trí th?ng minh c?a ??ng v?t d??ng nh? ngày càng là m?t vi?c làm v? ngh?a n?u chúng ta xem xét ?i?u th?c s? quan tr?ng: loài v?t ?ó thích nghi t?t ??n m?c nào trong kh?ng gian sinh t?n c?a nó. Trí th?ng minh, tr??c h?t, là ph??ng ti?n ?? ti?n t?i chuyên m?n hóa.

Nh? Rutz ?? gi?i thích, ph?n tích trí th?ng minh c?a loài qu? 'kh?ng th? tách kh?i l?ch s? t? nhiên c?a chúng'. Và loài qu? New Caledonia còn l?u m?i là loài duy nh?t ngoài con ng??i ?? phát tri?n ???c kh? n?ng s? d?ng các c?ng c?.

Danh sách các loài ??ng v?t khác có chung ??c tính này còn có tinh tinh, v?t, cá s?u và th?m chí c? cua.

007 gi?i ??

Tuy trí tu? có th? giúp sinh v?t làm ???c nh?ng ?i?u c?n thi?t ?? sinh t?n trong m?i tr??ng c?a chúng, nh?ng các loài ??ng v?t khác l?i d?a vào các ph??ng ti?n khác.

N?u m?t con qu? ph?i s? d?ng n?ng l?c trí tu? và c?ng c? ?? l?y ???c th?c ?n khó ti?p c?n thì h??u cao c? ch? c?n v??n chi?c c? dài c?a nó. Các bánh r?ng th?ng minh ch? là có thêm m?t c?ng c? n?a t? h?p d?ng c? c?a s? ti?n hóa.

?i?u ?ó có ngh?a là ??ng v?t 'th?ng minh' ??i khi có th? làm ???c nh?ng vi?c v??t ra nh?ng gì mà t? nhiên ?òi h?i.

Trong ?o?n phim trích t? series c?a BBC, Bên trong n?o ??ng v?t, Chris Packham quan sát m?t con qu? New Caledonia, bi?t danh 007, gi?i m?t c?u ?? ???c t?o d?ng nh?n t?o bao g?m tám b??c riêng bi?t.

Thành tích này d??ng nh? làm màn trình di?n làm chi?c móc khiêm t?n c?a Betty tr? nên nh? bé.

M?t con qu? gi? ??y ?? ???c ch?ng t? có th? v?n d?ng trí tu? c?a nó ?? gi?i quy?t v?n ?? ? trình ?? cao.

?ó là tình hu?ng mà con qu? này s? kh?ng bao gi? g?p ph?i trong m?i tr??ng hoang d?, nh?ng nó v?n th?c hi?n xu?t s?c. ?úng v?y, 007 ?? h?c ???c các b??c riêng l? có tác d?ng nh? th? nào nh?ng gi?i quy?t chúng theo trình t? ??a ra m?t thách th?c th?m chí còn l?n h?n.

?ó là d?u hi?u cho th?y r?ng loài chim này có th? lên k? ho?ch tr??c ? m?t m?c ?? nào ?ó.

Có th? còn nhi?u ?i?u thú v? khác mà 007 và ??ng lo?i c?a nó có th? làm nh?ng chúng ta v?n ch?a th? cho chúng làm.

McCoy, gi?ng nh? Rutz, c?ng nghiên c?u loài qu? New Caledonia.

Trong m?t nghiên c?u c?ng b? h?i n?m ngoái, bà và các ??ng nghi?p m? t? m?t thí nghi?m ???c thi?t k? nh?m ?? cho th?y li?u t?m tr?ng c?a nh?ng con qu? này có b? ?nh h??ng b?i vi?c s? d?ng c?ng c? hay kh?ng.

Nh?ng con qu? New Caledonia ???c hu?n luy?n ?? nh?n ra r?ng m?t h?p ? phía kia bàn có nhi?u th?c ph?m h?n chi?c h?p ? phía bên kia. Sau ?ó, chúng ???c ??a cho m?t chi?c h?p khác ? gi?a bàn mà kh?ng bi?t có bao nhiêu th?t bên trong.

L?c quan h?n?

Nh?ng con qu? nào mà g?n ??y ?? s? d?ng d?ng c? ?? l?y th?c ?n t? trong v?t ??ng ti?n ??n chi?c h?p bí ?n nhanh h?n nh?ng con kh?ng s? d?ng c?ng c?. ?i?u này ch? ra r?ng s? d?ng c?ng c? làm cho nh?ng con qu? l?c quan h?n, McCoy nói.

?i?u ?ó kh?ng có ngh?a là chúng nh?t thi?t ph?i 'h?nh phúc', bà nói thêm - nh?ng nó cho th?y m?i quan h? tích c?c gi?a vi?c s? d?ng c?ng c? và k? v?ng.

Trí th?ng minh, McCoy nói, có th? r?t thú v?. Nó m? ra cánh c?a cho nh?ng hành vi kh?ng nh?t thi?t là c?n thi?t cho s? sinh t?n.

Th?t ra, qu? có th? gi?ng chúng ta kh?ng ph?i ch? y?u là vì chúng th?ng minh mà là vì ??i khi chúng dùng s? th?ng minh c?a mình ??n gi?n ch? là ?? cho vui - và chúng ta c?ng v?y.

Nh?ng con qu? mà McCoy nghiên c?u có s? tò mò t? nhiên, bà nói. Chúng táo t?n ch?p l?y thi?t b? khoa h?c và bay ?i trong chu?ng. Nh?t là các con qu? còn nh?, bà cho bi?t, r?t thích ch?i.

Con ng??i kh?ng khác là m?y, bà l?p lu?n. "Chúng ta có b? n?o r?t to nh?ng chúng ta dùng chúng ?? ch?i ? ch? - ?ó kh?ng ph?i là m?c ?ích c?a vi?c ch?n l?c trong quá trình ti?n hóa."

Ng??i ta có th? l?p lu?n r?ng có nh?ng l?i ích th?c d?ng cho n? l?c tinh th?n nh? v?y. Nó gi? cho t?m trí nh?y bén, nó c?ng c? các kh? n?ng - t?t c? là ?? thích nghi h?n ?? t?n t?i.

Nh?ng n?u có ni?m vui trong ?ó ho?c n?u nó có tác d?ng kh?ng ng?, ng??i ta c?ng có th? nói r?ng ho?t ??ng ?ó ch? là m?t ph?n c?a nh?ng gì làm cho cu?c s?ng thêm màu s?c.

Nh?ng con qu? New Caledonia, gi?ng nh? chúng ta và các ??ng v?t th?ng minh khác, c?ng có t?m tr?ng và k? ?c. Chi?n l??c và k? v?ng. Chúng d??ng nh? có th? x? l? nh?ng v?n ?? ph?c t?p m?t cách tuy?t v?i.

S? ti?n hóa giúp ?i?u này có th? tr? thành hi?n th?c.

Nh?ng s? nh?n th?c, gi?ng nh? chính cu?c s?ng, ph?c v? nhi?u h?n là m?t nhu c?u.

Trí th?ng minh c?a ??ng v?t giúp cho t?t c? hi?n t??ng h?p d?n có th? x?y ra. M?t con kh? ??t nh?n ra ng?n ng? c?a con ng??i. M?t con qu? gi?i c?u ??. M?t con v?t bi?t k? chuy?n c??i.

Thiên nhiên ?em ??n các n?t nh?c, nh?ng b? n?o ??ng v?t t?o ra ?m nh?c. Trí tu?, nh? ng??i ta v?n nói, là gi?i h?n duy nh?t.

B?n ti?ng Anh ?? ??ng trên BBC Future.

Ch? ?? liên quan

Tin liên quan