D?n Campuchia chuy?n t? ghét ng??i Vi?t sang ghét Trung Qu?c?

Ng??i Campuchia bi?u tình ph?n ??i VN tr??c ??i s? quán Vi?t Nam t?i Campuchia, yêu c?u VN tr? l?i vùng ??t l?ch s? Kampuchea Krom Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Satoshi Takahashi/Getty Images
Image caption Ng??i Campuchia bi?u tình ph?n ??i VN tr??c ??i s? quán Vi?t Nam t?i Campuchia n?m 2014, yêu c?u VN tr? l?i vùng ??t l?ch s? Kampuchea Krom

S? bành tr??ng c?a Trung Qu?c t?i Campuchia khi?n ng??i d?n n??c này b?t ??u chuy?n d?n t? thái ?? 'ph?n bi?t ??i x?' v?i ng??i Vi?t sang ác c?m v?i ng??i Trung Qu?c.

"Ng??i Campuchia hi?n ?ang lo l?ng v? ng??i Trung Qu?c h?n là ng??i Vi?t. Trung Qu?c ?? bi?n m?t thành ph? bi?n yên bình và có v? trí ??c bi?t trong lòng d?n Campuchia thành n?i có nhi?u sòng bài, b?ng ??ng, và là n?i r?a ti?n," V? Minh Hoàng, nghiên c?u sinh Ti?n s? ngành l?ch s? ??ng D??ng t?i M?, nói v?i BBC 1593太阳集团城一切网址 Ti?ng Vi?t t? Phnom Penh.

Có m?t t?i Phnom Penh h?i tháng 7/2019 ?? tham d? H?i th?o qu?c t? v? N?n di?t ch?ng, nhà nghiên c?u V? Minh Hoàng cho hay, anh có thêm c? h?i ch?ng ki?n t?n m?t ?nh h??ng c?a Trung Qu?c t?i ??y. Tr??c ?ó, anh t?ng tham d? h?i th?o ch? ?? "??u t? và c?nh tranh gi?a Trung Qu?c, Vi?t Nam t?i Campuchia qua các th?p k?" t? ch?c t?i M?.

L?i thoát nào cho ng??i Vi?t bên l? x? h?i Campuchia?

Ng??i Vi?t ? Bi?n H? Campuchia lên b? r?i ?i ??u?

Th?y giáo Vi?t 'd?y ?? th?' ? Campuchia

'S? hoài nghi gi?a hai d?n t?c'

Trong chuy?n c?ng tác ??n Phnom Penh, chúng t?i mu?n tìm hi?u l? do vì sao c?ng ??ng g?c Vi?t lu?n kh?ng ???c chào ?ón ? Campuchia, d?n ??n tình tr?ng h?n 180.000 ng??i kh?ng chính ph?, kh?ng t??ng lai t?i chính n?i gia ?ình h? ?? sinh s?ng nhi?u ??i.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Roland Neveu/Getty Images
Image caption M?t ng??i bi?u tình Campuchia c?m bi?u ng? kêu g?i VN r?i kh?i Campuchia n?m 1979

Chúng t?i ?? g?p nh?ng ng??i Vi?t ? Campuchia kh?ng ???c c?p h? t?ch, nh?ng tr? g?c Vi?t kh?ng có gi?y khai sinh, d?n ??n vi?c kh?ng ???c ?i h?c tr??ng chính ph?, kh?ng có b?ng c?p, kh?ng h? chi?u, kh?ng th? ng?n hàng, kh?ng th? làm vi?c cho nhà n??c. Vòng lu?n qu?n này ?? l?p ?i l?p l?i nhi?u ??i...

V? v?n ?? này, nhà nghiên c?u V? Minh Hoàng ??ng ? r?ng, qua các tài li?u l?ch s?, "có s? hoài nghi t? r?t l?u ??i gi?a d?n t?c Campuchia v?i ng??i Vi?t Nam."

Theo nh?n ??nh c?a nhà s? h?c tr?, ngu?n g?c m?i hi?m khích này có l? b?t ??u t? th?i vua Minh M?ng mang qu?n can thi?p vào Campuchia. Sang th?i Pháp thu?c, ng??i Pháp ti?p t?c ??a nhi?u ng??i Vi?t sang làm quan ch?c cho th? ch? th?c d?n t?i Campuchia. Ti?p ??n, th?i chi?n tranh Vi?t Nam, qu?n ??i Vi?t Nam ?? dùng Campuchia làm n?i v?n chuy?n v? khí, l??ng th?c, qu?n l??ng d?c theo tuy?n ???ng mòn H? Chí Minh.

M?t s? tài li?u l?ch s? cho r?ng các vi?c làm ?ó c?a qu?n Vi?t Nam d?n ??n vi?c M? th? bom ? Campuchia.

Các tài li?u và báo chí khác c?ng nh?c ??n s? ki?n l?ch s? x?y ra cách ??y 40 n?m, khi qu?n ??i Vi?t Nam sang gi?i phóng Campuchia kh?i ch? ?? di?t ch?ng Khmer ?? và giúp qu?c gia này x?y d?ng l?i ??t n??c.

Image caption Nghiên c?u sinh Ti?n s? V? Minh Hoàng

?? có r?t nhi?u ? ki?n khác nhau v? s? hi?n di?n c?a Vi?t Nam t?i Campuchia khi ?ó. Trong lòng d?n Campuchia t?ng có ? ki?n r?ng Vi?t Nam sau khi 'gi?i phóng xong' thì kh?ng v? ngay mà ? l?i, mu?n 'x?m l??c' và '?? h?' Campuchia.

"Khi ?ó, Campuchia ?? m?t h?n 2 tri?u ng??i trong n?n di?t ch?ng. Ch? còn l?i d?n s? v?n v?n b?ng m?t n?a d?n s? Hà N?i b?y gi? và ng??i d?n lu?n b? ám ?nh, lo s? r?ng ??t n??c h? s? bi?n m?t. Vi?t Nam th?i ?ó ?? c? g?ng r?t nhi?u ?? giúp b?n x?y d?ng l?i ??t n??c, làm ngu?i ?i nh?ng ám ?nh này. Nh?ng r?t khó, trong c?ng tác v?i n??c b?n thì s? lu?n có nh?ng sai sót, d? làm h? m?c c?m," V? Minh Hoàng nói.

"C?n ph?i nh?n m?nh r?ng l?ch s? kh?ng t? nhiên d?n ??n bài Vi?t, vì có c? nh?ng k? ni?m ??p l?n x?u trong quan h? hai n??c. Tinh th?n bài Vi?t ch? d?ng lên khi b? các ??ng ??i l?p s? d?ng làm con bài chính tr? t?i ??y, trong khi giáo d?c v? l?ch s? trong nhà tr??ng v?n còn ch?a ???c ??y ?? và c?ng b?ng. Nh?ng khi ??ng ??i l?p ? Campuchia b? gi?i tán thì tinh th?n bài Vi?t c?ng ?i xu?ng."

"Tuy nhiên, Campuchia t?ng có m?t quá kh? huy hoàng khi?n h?u du? sau này khó lòng có th? v??t qua. H? t?ng có m?t ?? ch? r?t l?n trong ?ó có m?nh ??t b?y gi? là mi?n Nam Vi?t Nam... Nh?ng gì ?? x?y ra v?i ?? ch? này khi?n ng??i Campuchia lu?n th?y m?c c?m. Cho ??n nay, v?n có s? hoài nghi gi?a hai d?n t?c."

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh TANG CHHIN SOTHY/Getty Images
Image caption Bi?u tình ph?n ??i Vi?t Nam t?i Campuchia n?m 2014

Trung Qu?c bành tr??ng m?nh ? Campuchia

Trong khi các nghiên c?u ít ?i v? c?ng ??ng g?c Vi?t v? chính ph? t?i ??y ch? ra r?ng có r?t ít "ánh sáng l?c quan" ?? h? có th? v??n lên ???c t?i Campuchia, c?n c? vào "l?ch s? quan h? gi?a hai c?ng ??ng ng??i" (nh? nh?n ??nh c?a Ti?n s? Christoph Sperfeldt trong "A Boat Without Anchors"(Con thuy?n kh?ng neo), thì theo nhà nghiên c?u V? Minh Hoàng, d??ng nh? m?i ??y ?? có chút thay ??i trong cách ng??i Campuchia nhìn nh?n v? ng??i Vi?t.

V? Minh Hoàng cho r?ng ?? có nh?ng d?u hi?u t?t trong m?i quan h? gi?a hai c?ng ??ng ng??i Vi?t và Campuchia, ??c bi?t trong hai n?m qua. M?t trong nh?ng l? do chính d?n ??n s? thay ??i này là s? xu?t hi?n c?a Trung Qu?c t?i n??c này.

"Ng??i Campuchia hi?n lo l?ng v? ng??i Trung Qu?c h?n là ng??i Vi?t. Trung Qu?c mua ??t, x?y sòng b?c ? Campuchia. M?t s? th? l?c ? Trung Qu?c ch?n Campuchia ?? ??u t? cho các ho?t ??ng kh?ng minh b?ch. ?i?u này khi?n ng??i Campuchia m?c c?m. Tinh th?n bài Trung ?ang ngày càng m?nh m? t?i ??y, ph? bóng lên t?m th?c 'ghét' ng??i Vi?t. Kh?ng th? nói ng??i Campuchia kh?ng còn ghét ng??i Vi?t, nh?ng m?c ?? ?? thay ??i," V? Minh Hoàng ph?n tích.

Bóng dáng c?a Trung Qu?c qu? th?c r? m?n m?t khi chúng t?i ng?i trên xe tuk tuk ch?y qua ???ng ph? Phnom Penh, anh lái xe liên t?c ch? ra nh?ng tòa nhà "c?a Trung Qu?c" ?? s?, nguy nga, màu vàng ho?c ?? l?p lánh.

"Nh?ng con ???ng này cách ??y hai n?m khi t?i tr? v? Vi?t Nam v?n còn tr?ng kh?ng. Th? mà khi quay tr? l?i ?? m?c lên nhi?u nhà c?a, c?ng trình c?a Trung Qu?c," anh nói.

T? n?i chúng t?i ng?i th?c hi?n cu?c ph?ng v?n ven s?ng Mekong ? Phnom Penh, c?ng có th? th?y th?p thoáng các tòa nhà nguy nga c?a Trung Qu?c.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Paula Bronstein/Getty Images
Image caption M?t casino c?a c?ng ty Trung Qu?c t?i Sihanoukville, Campuchia

Trung Qu?c ?? cho 'khai hoang' Diamond City - m?t hòn ??o phù sa, n?i v?i th? ?? Phnom Penh b?ng 4 c?y c?u và ??u t? vào c?ng trình x?y d?ng các chung c? cao c?p và các tòa nhà th??ng m?i t?i ??y.

S? hi?n di?n c?a Trung Qu?c ???c th?y r? v?i các bi?n hi?u k? t? ti?ng Trung ? kh?p n?i.

Th? nh?ng, t?c ?? x?y d?ng c?a Trung Qu?c ? Phnom Penh kh?ng th?m tháp gì so v?i ? thành ph? bi?n Sihanoukville - n?i g?n ??y ???c báo chí qu?c t? m? t? là "thay ??i kh?ng th? nh?n ra".

M?t s? ng??i ??c tính r?ng ng??i Trung Qu?c chi?m g?n 20百分比 d?n s? Sihanoukville. Trong t?ng s? khách n??c ngoài trong n?m 2017, g?n 120.000 là ng??i Trung Qu?c - t?ng 126百分比 m?i n?m. Trong s? 1,3 t? ?? la M? ??u t? vào Sihanoukville trong n?m qua, 1,1 t? ?? la M? ??n t? Trung Qu?c.

Theo S公分P, có kho?ng 16.000 ng??i Trung Qu?c có gi?y phép lao ??ng t?i Campuchia n?m ngoái. Nhi?u ng??i ho?t ??ng trong l?nh v?c du l?ch và d? án x?y d?ng ? t?nh Sihanoukville và t?nh Koh Kong l?n c?n.

Campuchia c?ng là n?i các nhóm t?i ph?m ma túy nh?m t?i ?? r?a ti?n t?i các sòng b?c, theo các nhà ?i?u tra thu?c V?n phòng Liên H?p Qu?c v? Ch?ng Ma túy và T?i ph?m, trong m?t bài vi?t trên Nikkei Asian Review. L?c l??ng ??c nhi?m Hành ??ng Tài chính, m?t t? ch?c liên chính ph? giám sát r?a ti?n toàn c?u, n?m nay ?? ??a Campuchia vào "danh sách xám".

T?c ?? phát tri?n ?? khi?n nhi?u ng??i d?n ??a ph??ng lo l?ng. N?i s? h?i này ?? thúc ??y s? thù ??ch gia t?ng gi?a nh?ng ng??i d?n ??a ph??ng ??i v?i dòng ng??i Trung Qu?c m?i. Hai c?ng ??ng s?ng c?nh nhau ? Sihanoukville nh?ng hi?m khi t??ng tác.

S? d?ch chuy?n c?a tình c?m yêu ghét

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh AFP/GETTY IMAGES
Image caption M?t n?n nh?n s?ng sót ?ang ???c ??a ra t? ??ng ?? nát t? v? s?p tòa nhà 7 t?ng ? Sihanoukville

Trên m?t di?n dàn trên m?ng x? h?i, m?t ng??i tên Madonith vi?t:

"T?i là ng??i Campuchia, t?i bi?t r?ng Trung Qu?c ?? l?y hai thành ph? c?a Campuchia và bi?n thành thành ph? c?a h?. Sihanoukville ?? làm c?n c? th?y qu?n và Kaoh Kong cho c?n c? kh?ng qu?n."

B?ng ??ng TQ g?y b?t ?n ? m??t t?nh Campuchia

Campuchia mua nhi?u v? khí Trung Qu?c

Còn ?ng Richard Mackay vi?t:

"T?i ?? t?i ??ng Nam ? ??u n?m nay. N?i t? h?i nh?t mà t?i vi?ng th?m là Sihanoukville. Nó là m?t n?i x?u xí, h?n lo?n nh?t mà t?i t?ng t?i. Ng??i ta ?? bi?n m?t thiên ???ng m? màng n?i ??y thành m?t thành ph? ngh? d??ng ki?u Macau. T?i nghe nói mafia Trung Qu?c và ma túy ?? tràn ng?p n?i này. B?a sáng duy nh?t mà t?i có th? tìm th?y ? ?ó là món qu?y Trung Qu?c!"

Nhà nghiên c?u V? Minh Hoàng cho r?ng Trung Qu?c ?? có vai trò ? Campuchia t? l?u. Nh?ng hai n?m qua, m?t ph?n do c?ng tác ?? h? trong n??c c?a T?p C?n Bình, nh?ng quan ch?c có ngu?n ti?n kh?ng minh b?ch, kh?ng dùng ???c ti?n ?ó trên ??t Trung Qu?c n?a n?u kh?ng mu?n ch?u r?i ro cao, ?? tích c?c tìm n?i ?? r?a ti?n. Và Campuchia tr? thành ??a ?i?m l? t??ng c?a h?.

"Vi?c này khi?n ng??i Campuchia r?t m?c c?m. T? h?n, ng??i Trung Qu?c kh?ng hi?u r? t?m quan tr?ng và tình c?m c?a ng??i Campuchia v?i Sihanoukville. Khi ng??i Trung Qu?c ??n Sihanoukville x?y d?ng, h? ??a nhi?u lao ??ng Trung Qu?c sang, k? c? th? x?y l?n ki?n trúc s?. T?i và m?t s? nhà nghiên c?u v?a xem m?t video ?m nh?c c?a Trung Qu?c có hình ?nh các c?ng nh?n Trung Qu?c ?ang hát, phía sau là Sihanoukville. H? hát r?ng: ?i cu?c s?ng ? Trung Qu?c r?t khó, ? Sihanoukville còn khó h?n, nh?ng chúng t?i sang ??y ?? x?y d?ng m?t t??ng lai ??p h?n.''

"??y là mong mu?n, ??c m? c?a ng??i Trung Qu?c, nh?ng cái mà h? kh?ng hi?u ???c là Sihanoukville ??i v?i ng??i Campuchia có m?t t?m quan tr?ng và nh?ng k? ?c v? cùng m?nh m?. N?u nói chuy?n v?i b?t c? ai ? Phnom Penh, thì h? ??u nói v? k? ?c v?i b?i bi?n Sihanoukville ??p, thanh bình, giá r?. ??y c?ng là thành ph? mang tên Vua Sihanouk ???c d?n Campuchia r?t yêu qu?. Nên khi h? nhìn th?y thành ph? hoàn toàn bi?n m?t thì h? r?t ?au lòng.

"Sihanoukville hi?n còn là n?i ch?a ch?p các b?ng ??ng t?i ph?m c?a Trung Qu?c. N?m ngoái, m?t b?ng ??ng phát tán video nói "h? hoàn toàn th?ng tr? Sihanoukville", khi?n m?i ng??i ??u lo s? và gi?i ch?c Campuchia ?? ph?i vào cu?c."

"B?n th?n chính ph? Trung Qu?c c?ng nh?n th?y r?ng nh?ng ho?t ??ng b?t h?p pháp c?a m?t s? c?ng ty và các b?ng ??ng Trung Qu?c ? Sihanoukville là m?i ?e d?a cho quan h? song ph??ng c?ng nh? d?n ??n th?m h?t ng?n sách, m?t v?n cho n?n kinh t? Trung Qu?c. ??i s? quán Trung Qu?c ?? tuyên b? s? tích c?c ph?i h?p v?i các c? quan th?m quy?n Campuchia ?? gi?i quy?t các v?n ?? ? Sihanoukville."

Nhà nghiên c?u V? Minh Hoàng nói các v?n ?? Trung Qu?c - Campuchia hi?n nóng b?ng ??n n?i b?n bè anh ?ang chuy?n d?n sang nghiên c?u v? ?? tài này.

Lo ng?i v? t?m l? bài ngo?i ? Campuchia

T? S公分P trong m?t bài báo n?m 2018 ?? vi?t r?ng v?i nhi?u ng??i Campuchia, s? bi?n ??i c?a Sihanoukville là s? chia r?. Trong khi m?t s? ng??i Campuchia h??ng l?i t? ngu?n ti?n mà tr??c ??y h? ch?a t?ng có thì m?t s? khác b? ??y ra bên l?, kho?ng cách giàu nghèo t?i Campuchia ngày càng s?u s?c.

S? b?t m?n c?a ng??i Campuchia v?i ng??i Trung Qu?c càng tr?m tr?ng thêm khi ??u n?m 2019, m?t c?ng trình 7 t?ng t?i Sihanoukville có ch? ??u t? Trung Qu?c b? s?p, khi?n ít nh?t 25 ng??i ch?t. M?i ??y, l?i có tin Campuchia cho Trung Qu?c s? d?ng c?n c? h?i qu?n ? Ream, Sihanoukville - ?i?u mà chính ph? c?a ?ng Hun Sen lu?n ph? nh?n.

Hu?nh Thanh Hi?n, m?t ng??i Campuchia g?c Vi?t làm móng t?i Phnom Penh, nói v?i chúng t?i r?ng m?t s? ng??i Campuchia b? ngoài r?t thích ng??i Trung Qu?c vì 'l?m ti?n' nh?ng bên trong thì kh?ng ?a.

"Hàng nào có khách Trung Qu?c vào s? ?on ?? l?m. Ch? nhà có khách Trung Qu?c c?ng thích cho thuê h?n là cho khách Vi?t Nam thuê vì ???c nhi?u ti?n h?n. Nh?ng trong s?u th?m thì ng??i Campuchia s? ng??i Trung Qu?c s? l?y m?t ??t ?ai c?a mình."

Nh?n ??nh v? t?m l? bài Trung Qu?c thay vì bài Vi?t Nam ? Campuchia hi?n nay, V? Minh Hoàng bày t? lo ng?i r?ng "có th? ch? là nh?t th?i và kh?ng th? coi là m?t chi?u h??ng tích c?c, n?u nó ch? thêm d?u vào ng?n l?a bài ngo?i, ph?n bi?t ch?ng t?c ? Campuchia."

"V? l?u dài, nh?ng th? l?c bài ngo?i có th? s? gia t?ng l?c l??ng và g?y khó kh?n cho c? nh?ng ng??i g?c Trung Qu?c l?n Vi?t Nam sinh s?ng và làm vi?c h?p pháp t?i Campuchia," nhà s? h?c tr? nói v?i BBC 1593太阳集团城一切网址 Ti?ng Vi?t t? Phnom Penh.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Getty Images
Image caption C?n c? h?i qu?n Ream ? t?nh Preah Sihanouk c?a Campuchia ?ang là t?m ?i?m chú ?, n?i ???c nhi?u ng??i cho là s? tr? thành ??a ?i?m cho Trung Qu?c s? d?ng. Tuy nhiên, Phnom Penh bác b? và g?i ?ó là tin gi?

Tin liên quan