Virus corona: 'VN kh?ng xét nghi?m ??i trà, nên s? ca nhi?m th?p có th? hi?u ???c'

C?nh sát ki?m tra danh tính m?t c? d?n s?ng trong khu cách ly ? qu?n C?u Gi?y, Hà N?i Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Linh Pham/Getty Images
Image caption C?nh sát ki?m tra danh tính m?t c? d?n s?ng trong khu cách ly ? qu?n C?u Gi?y, Hà N?i

? ki?n gi?i thích vì sao t? l? nhi?m Covid-19 ? Vi?t Nam th?p; trong tình hình hi?n nay, cách ch?ng d?ch c?a Vi?t Nam c?n thay ??i gì

Gi?a lúc tình hình phòng d?ch corona virus ?ang c?ng nh? d?y ?àn, nh?ng th?ng tin khác nhau v? các bi?n pháp phòng ch?ng d?ch ?ang ???c các n??c áp d?ng l?i càng g?y tranh c?i.

Có tin r?ng ? ch?u ?u, nh?t là Anh ?ang phòng ch?ng d?ch theo h??ng ti?n ??n mi?n d?ch c?ng ??ng b?ng ch? ??ng cho d?ch l?y lan.

Virus corona: Anh và Viê?t Nam t??ng ph?n nhau cách ch?ng d?ch

Virus corona g?y viêm ph?i '?? ?m th?m vào c??ng ??ng' ? VN

Covid-19: Lá th? n??c M? và C? Vi xanh, C? Vi ??

'Chúng t?i ph?i ch?n ?i?u tr? b?nh nh?n nào, và bu?ng ai, nh? th?i chi?n tranh'

Tuy nhiên, m?i ??y, B? tr??ng Y t? Anh l?i nói 'mi?n d?ch c?ng ??ng kh?ng ph?i là m?c tiêu hay chính sách c?a chúng t?i'.

Và n??c Anh c?ng ?? c?ng b? nhi?u bi?n pháp nghiêm ng?t ?? phòng ng?a d?ch.

Nh? m?t ván bài?

Mi?n d?ch c?ng ??ng là gì? T?i sao ? t??ng này l?i b? nhi?u nhà khoa h?c ph?n ??i?

Giáo s? Nguy?n V?n Tu?n (??i h?c New South Wales, ?c) trao ??i v?i BBC 1593太阳集团城一切网址 Ti?ng Vi?t sáng 17/3 r?ng, khái ni?m mi?n d?ch c?ng ??ng ('community immunity' hay 'herd immunity') th??ng ???c ?? c?p trong tình hu?ng can thi?p d?ch b?nh b?ng vaccine.

"? t??ng là n?u m?t c?ng ??ng b? nhi?m virus, thì cách can thi?p ??n gi?n nh?t là x?y d?ng m?t c?ng ??ng có kh? n?ng mi?n d?ch ?? gi?m l?y lan sang ng??i khác. Cách x?y d?ng h? th?ng mi?n d?ch m?nh là tiêm ch?ng vaccine cho m?t s? ng??i trong c?ng ??ng, và do ?ó có kháng th? (antibodies) ?? ch?ng tr? virus và bacteria, thì s? l?y lan c?a d?ch b?nh s? ???c h?n ch?. Nói cách khác, ng??i ???c tiêm ch?ng ng?a gián ti?p b?o v? ng??i ch?a/kh?ng ???c tiêm ch?ng".

"?i?u này c?ng có ngh?a là t? l? tiêm ch?ng càng cao thì nguy c? l?y lan trong c?ng ??ng càng th?p, và d?ch s? ???c d?p t?t. ??y là nguyên l? chánh c?a khái ni?m mi?n d?ch c?ng ??ng".

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh MANAN VATSYAYANA/Getty Images
Image caption Vi?t Nam quy ??nh b?t bu?c ?eo kh?u trang ? khu v?c c?ng c?ng t? ngày 16/3

Tuy nhiên, Giáo s? Tu?n cho hay r?ng, ? t??ng mi?n d?ch c?ng ??ng ???c nhà ch?c trách Anh ngh? ??n nh? m?t chi?n l??c ?? làm gi?m d?ch V? Hán (Covid-19) và l? lu?n ??ng sau chi?n l??c này kh?ng liên quan ??n vaccine, mà liên quan ??n th?c t? sinh h?c.

?ng gi?i thích:

"Th?c t? sinh h?c là khi m?t ng??i b? nhi?m virus, và sau khi h?i ph?c thì c? th? ng??i ?ó s? có kh? n?ng ch?ng l?i virus, kh?ng b? nhi?m n?a. Quy lu?t này ???c phát hi?n t? th? k? 18 bên Anh, nh?ng có l? m?t hoàng ?? Trung Hoa ?? phát hi?n ra quy lu?n này tr??c t? gi?a th? k? 17 khi ?ng b? b?nh ??u mùa. Do ?ó, m?t s? nhà ch?c trách và khoa h?c Anh ngh? r?ng n?u ?? cho m?t ph?n d?n s? nhi?m SARS-cov-2 thì nhóm này s? t?o ra m?t h? mi?n nhi?m ?? m?nh ?? ??y lùi d?ch".

"Nh?ng có bao nhiêu ng??i 'c?n' ???c nhi?m tùy thu?c vào h? s? l?y lan. V?i h? s? l?y lan hi?n nay là 2, h? ??c tính r?ng kho?ng 60百分比 d?n s? Anh c?n ???c nhi?m SARS-cov-2 ?? ?? l?c mi?n d?ch".

"Cách suy ngh? và chi?n l??c c?a nhà ch?c trách Anh r?t... táo b?o. Nh?ng suy ngh? này có vài v?n ?? v? gi? ??nh. Gi? ??nh quan tr?ng nh?t là ng??i b? nhi?m s? có h? mi?n d?ch t?t h?n ch?ng ch?i l?i v?i virus. Nh?ng s? th?t thì ??y là virus m?i, nên ch?a ai bi?t m? típ l?y nhi?m c?a chúng, và trong th?c t? thì ?? có b?nh nh?n h?i ph?c nh?ng l?i tái nhi?m".

"Gi? ??nh th? hai là ch? cho ??n khi có vaccine m?i ?? x?y d?ng h? mi?n d?ch cho c?ng ??ng, nh?ng ph?i ch? ??n 6 tháng hay 1 n?m. Và trong lúc ?ó thì s? ca b?nh s? g?y áp l?c l?n ??n h? th?ng y t?. Ch? c?n 5百分比 (trong s? 60百分比 nhi?m) ph?i nh?p vi?n thì h? th?ng y t? Anh Qu?c s? l?m vào kh?ng ho?ng. Do ?ó, chi?n l??c mi?n d?ch c?ng ??ng này gi?ng nh? m?t ván bài".

"?ó chính là l? do mà nhi?u nhà khoa h?c Anh và ngoài Anh ph?n ??i. R?t may là nhà ch?c trách Anh và chánh ph? Anh ?? l?ng nghe gi?i khoa h?c, nên h? ?? ?ính chánh r?ng ??y ch? là m?t ? t??ng khoa h?c ch? kh?ng ph?i là chánh sách c?a h?".

N?u áp d?ng, VN s? có c? tr?m ngàn ng??i t? vong?

C?ng liên quan ??n mi?n d?ch c?ng ??ng, có chuyên gia ??c l??ng v?i truy?n th?ng Vi?t Nam r?ng: 'N?u ch?n cách mi?n d?ch c?ng ??ng, Vi?t Nam s? có ít nh?t 126.000 ng??i t? vong'.

Bình lu?n v? ? ki?n này, Giáo s? Nguy?n V?n Tu?n cho r?ng, "T?i ngh? ch?c ch?n Vi?t Nam s? kh?ng áp d?ng chi?n l??c mi?n d?ch c?ng ??ng, vì ngay t? ??u, khi d?ch b?c phát bên Tàu, ?? có chi?n l??c can thi?p r?i. Do ?ó, chúng ta bàn v? chuy?n này ? ??y ch? là lí thuy?t có ph?n gi? t??ng th?i".

"Con s? 126.000 t? vong thì t?i kh?ng r? d?a vào c? s? khoa h?c nào, vì nguy c? nhi?m và t? vong tùy thu?c vào r?t nhi?u y?u t? nh? m?c ?? l?y lan, c? c?u d?n s? theo ?? tu?i, kh? n?ng c?a h? th?ng y t?, v.v".

"Cách tính c?a t?i cho th?y k?t qu? r?t khác v?i con s? ?ó. Qua kinh nghi?m ? V? Hán, chúng ta bi?t r?ng ph?n b? c?a s? ca nhi?m dao ??ng l?n gi?a các ?? tu?i, v?i ng??i cao tu?i có nguy c? cao h?n ng??i tr? tu?i; chúng ta c?ng bi?t r?ng nguy c? t? vong t?ng theo ?? tu?i".

"T?i s? d?ng d? li?u c?a V? Hán và t?o ra hai ph?n b? nh? trình bày qua Bi?u ?? 1".

Image caption S? ca nhi?m SARS-cov-2 ph?n b? theo ?? tu?i (bên trái, ???ng màu xanh), và nguy c? t? vong tính theo xác su?t (bên ph?i, màu ??)

Bi?u ?? 1 cho th?y, ?a s? (72百分比) nh?ng ca b? nhi?m tu?i t? 40 tr? lên. Nguy c? t? vong t?ng nhanh theo ?? tu?i. ?a s? (92百分比) nh?ng ca t? vong tu?i t? 50 tr? lên và th??ng có nh?ng b?nh ?i kèm nh? ti?u ???ng, cao huy?t áp, tim m?ch, ung th?, và viêm ph?i m?n tính. D? li?u ???c m? ph?ng t? k?t qu? nghiên c?u c?a nhóm nghiên c?u V? Hán.

Theo Giáo s? Tu?n, v?i ph?n b? v? s? ca nhi?m và xác su?t t? vong, có th? ??c tính h?u qu? c?a chi?n l??c mi?n d?ch c?ng ??ng n?u Vi?t Nam theo ?u?i theo ba tình hu?ng: tình hu?ng th? nh?t là m?c ?? l?y lan th?p (ví d? nh? h? s? l?y lan 1.4, theo ??c tính c?a WHO), và tình hu?ng th? hai là h? s? l?y lan cao nh? 2.0, và tình hu?ng th? ba là khi h? s? l?y lan lên ??n 2.5 (s? li?u c?a WHO).

M?i tình hu?ng s? có nh?ng con s? t? vong và s? nhi?m khác nhau.

C? th?, Giáo s? Tu?n ph?n tích:

"Tình hu?ng th? nh?t: v?i d?n s? có nguy c? l?y nhi?m 95 tri?u (d?n s? ??c tính n?m 2020 là 97 tri?u), Vi?t Nam s? có ch?ng 27.1 tri?u ng??i b? nhi?m ?? x?y d?ng mi?n d?ch qu?n th?. Chúng ta có th? th?y ph?n b? s? ca nhi?m theo ?? tu?i nh? bi?u ?? 2, v?i ?a s? trên 40 tu?i. Nguy c? t? vong tùy thu?c vào ?? tu?i, v?i ng??i cao tu?i có nguy c? t? vong cao h?n ng??i tr? tu?i. Gi? ??nh r?ng h? th?ng y t? Vi?t Nam t?t h?n Tàu và do ?ó t? l? t? vong ch? b?ng 20百分比 t? l? t? vong quan sát bên V? Hán, thì có th? ??c tính r?ng có ??n 102.300 ca t? vong".

"Tình hu?ng th? hai: v?i h? s? l?y lan là 2.0, s? có 47.5 tri?u ng??i b? nhi?m virus m?i. V?i gi? ??nh v? c? c?u d?n s?, ph?n b? s? ca theo ?? tu?i nh? tình hu?ng 1, cùng t? l? t? vong nh? tình hu?ng 1, thì s? ca t? vong có th? ??c tính lên ??n 179.300".

"Tình hu?ng th? ba: v?i h? s? l?y lan là 2.5, s? có 57 tri?u ng??i b? nhi?m virus m?i. Và, v?i nh?ng gi? ??nh trên, có th? ??c tính s? s? ca t? vong là 215.100 ng??i".

Theo Giáo s? Tu?n, qua m? hình trên, chúng ta có th? th?y n?u chi?n l??c mi?n d?ch c?ng ??ng ???c tri?n khai và n?u gi? ??nh r?ng kh? n?ng y t? c?a Vi?t Nam t?t h?n Trung Qu?c, s? ca t? vong v?n có th? r?t cao: t? 102.300 ??n 215.100 ca, tu? theo tình hu?ng và h? s? l?y lan (Bi?u ?? 2). ?ó là ch?a tính ??n s? ca ph?i nh?p vi?n, mà theo ??c tính c?a ?ng là kho?ng 5百分比 s? ca b? nhi?m.

"V?i 5百分比 ca nh?p vi?n thì h? th?ng y t? c?a Vi?t Nam s? r?t khó mà ?áp ?ng ???c. Do ?ó, t?i ngh? Vi?t Nam s? kh?ng bao gi? - và c?ng kh?ng nên - theo ?u?i chi?n l??c mi?n d?ch c?ng ??ng"- ?ng Tu?n nói.

Image caption Bi?u ?? 2: ??c tính s? ca t? vong cho m?i ?? tu?i theo 3 tình hu?ng: tình hu?ng 1 (màu ??) v?i h? s? l?y lan là 1.4; tình hu?ng 2 (màu xanh lá c?y) v?i h? s? l?y lan 2; và tình hu?ng 3 (màu xanh d??ng) v?i h? s? l?y lan 2.5.

Virus corona: M?t n?m ngày ?? th?y tri?u ch?ng

Virus corona: Nh?ng tri?u ch?ng và cách phòng tránh c?n bi?t

Covid-19: T? cách ly khi nào, th? nào cho ?úng?

Virus corona: Làm th? nào ?? tránh l?y nhi?m

Virus corona: Làm gì ?? v?ng tinh th?n qua mùa d?ch?

Còn quá s?m ?? ?ánh giá hi?u qu? chi?n l??c c?a VN

???c h?i v? ?ánh giá cá nh?n c?a ?ng v? th?c t? x? l? d?ch COVID-19 c?a Vi?t Nam th?i gian qua, Giáo s? Tu?n nói r?ng, do ?ng kh?ng có m?t ? trong n??c, c?ng ch?ng có tr?i nghi?m th?c t? ? trong n??c, nên ?ng kh?ng th? nói gì c? th?.

Tuy nhiên, ?ng cho r?ng, "S? ca nhi?m ???c báo cáo t? Vi?t Nam thì ?úng là có quan ?i?m cho r?ng th?p. Nh?ng s? ca nhi?m tùy thu?c vào s? ng??i ???c xét nghi?m. Kinh nghi?m bên Hàn Qu?c cho th?y xét nghi?m càng nhi?u thì s? ca nhi?m c?ng càng nhi?u. Vi?t Nam kh?ng theo ?u?i chánh sách xét nghi?m ??i trà, nên s? ca nhi?m th?p c?ng có th? hi?u ???c".

So sánh cách ch?ng d?ch c?a Vi?t Nam và Trung Qu?c, Giáo s? Tu?n cho r?ng: "Cách ch?ng d?ch ? Vi?t Nam có v? gi?ng v?i Trung Qu?c, nh?ng kh?ng hà kh?c nh? Trung Qu?c. Vi?t Nam c?ng cho x?y d?ng b?nh vi?n d? chi?n, c?ng t?m soát ca có nguy c? cao, và có cách li t?i gia. Nh?ng Vi?t Nam kh?ng h?n ch? làn sóng du khách t? Trung Qu?c".

"Vì s? ca nhi?m còn quá ít và ch?a có t? vong, nên còn quá s?m ?? ?ánh giá chi?n l??c c?a Vi?t Nam thành c?ng c? nào", Giáo s? Tu?n nói.

Phòng ch?ng d?ch giai ?o?n 2 c?n thay ??i gì?

Tr? l?i c?u h?i v? vi?c, tr??c tình hình s? ca nhi?m ? Vi?t Nam ?ang t?ng nhanh, ph??ng án ch?ng d?ch c?a Vi?t Nam c?n thay ??i gì? Giáo s? Tu?n cho r?ng, tuy s? ca nhi?m ? Vi?t Nam có t?ng trong th?i gian g?n ??y, nh?ng nhà ch?c trách Vi?t Nam c?ng 'tích c?c' t?m soát và cách li nh?ng ng??i có nguy c? cao.

Tuy nhiên, ?ng cho r?ng Vi?t Nam c?n thúc ??y m?nh h?n các bi?n pháp nh? h?n ch? du khách vào Vi?t Nam, hay cho phép vào, nh?ng ph?i áp d?ng bi?n pháp cách li t?i gia 2 tu?n; ?ng d?ng c?ng ngh? th?ng tin, nh? qua ?i?n tho?i di ??ng, ?? th?ng báo nh?ng ??a ?i?m có d?ch ??n t?ng ng??i trong c?ng ??ng; và quan tr?ng nh?t là nên xét nghi?m ? qui m? c?ng ??ng.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Linh Pham/Getty Images
Image caption Theo GS Nguy?n V?n Tu?n, Vi?t Nam nên xét nghi?m ? qui m? c?ng ??ng.

?ng nói: "N?u t?i là nhà ch?c trách Vi?t Nam, t?i s? ch?n ng?u nhiên m?t s? ??a ?i?m, l?y m?u ng?u nhiên theo ?? tu?i, và làm xét nghi?m trên nh?ng ng??i ?ó ?? tìm kháng th? liên quan ??n SARS-Cov-2".

"Kinh nghi?m t? ??c, ?, và Hàn Qu?c cho th?y, có nh?ng ca nhi?m t?n t?i trong c?ng ??ng có liên quan m?t cách ti?m ?n ch?a ???c phát hi?n, và nh?ng ca này có th? ch?ng liên quan gì v?i nh?ng ng??i ?? b? nhi?m. Qua cách xét nghi?m ng?u nhiên này, nhà ch?c trách s? d? phát hi?n thêm nh?ng ? nhi?m m?i và can thi?p k?p th?i".

Bên c?nh ?ó, theo Giáo s? Tu?n, ch?ng d?ch là quan tr?ng, nh?ng b?o v? nh?n ph?m cho b?nh nh?n c?ng là y?u t? quan tr?ng. "'B?o v? nh?n ph?m' ? ??y t?i mu?n nói v? b?o m?t danh tánh cho b?nh nh?n, tránh nh?ng x? v? gián ti?p hay tr?c ti?p g?y ?n t??ng b?nh nh?n nh? là th? ph?m g?y nhi?m".

Ch? ?? liên quan

Tin liên quan