'T?i kh?ng mu?n ng??i Vi?t sang ?ài Loan làm vi?c'

Máy c?a b?n kh?ng h? tr? nghe xem
'T?i ph?i n?p g?n 150 tri?u cho m?i gi?i tr??c khi sang ?ài Loan'

Nguy?n Vi?t Ca v?a b??c sang n?m th? b?y sinh s?ng ? ?ài Loan. Anh là m?t lao ??ng xu?t kh?u làm vi?c t?i nhà máy chuyên s?n xu?t ch?t l?c n??c.

Anh cho bi?t ??t ch?n ???c ??n hòn ??o này là c? m?t hành trình dài d? khóc d? c??i c?a m?t ng??i d?n nghèo t? mi?n quê Ngh? An.

"Nhà t?i nghèo có chín anh ch? em và b? m? t?i ch? làm n?ng, tr?ng lúa, ng? khoai ?? ?n u?ng, s?ng qua ngày th?i, kh?ng ?? ?? d? ho?c là lo l?ng cho con cái sau này. T?i thì h?c ??n n?m 15 tu?i thì b? h?c ?? h? tr? b? m?, làm ngh? n?ng nu?i các em ?n h?c," ng??i ?àn ?ng 33 tu?i ph?n tr?n.

?ài Loan: Ng??i lao ??ng Vi?t ?òi 'h?y b? m?i gi?i'

Ph?m cách ?ài Loan, ph?m cách Vi?t Nam

Bà Thái Anh V?n nh?m ??n gi?i tr? và ni?m tin vào d?n ch?

'24 n?m l?y ch?ng ?ài Loan, t?i nh? ?ánh c??c cu?c ??i'

Qua l?i gi?i thi?u c?a m?t ng??i em h? ?ang làm vi?c ?ài Loan, Nguy?n Vi?t Ca m?nh d?n ??n n?p h? s? ? m?t c?ng ty m?i gi?i ? Hà N?i.

Sau ?ó là nh?ng chu?i ngày "giam l?ng" trong trung t?m m?i gi?i, ch? ??i ngày trúng tuy?n.

B? 'giam l?ng' trong trung t?m m?i gi?i

Khi v?a ??n n?i, Ca b? bu?c ph?i ?óng m?t lo?t các kho?n phí làm h? s?, khám s?c kho?, ??ng ph?c, th? gia nh?p, ?n h?c t?i trung t?m…và m?t kho?n ti?n c?c 5 tri?u ??ng. T?ng chi phí ?? ??ng k? ban ??u là 500 ??la.

Kh?ng ch? m?i anh, c?ng ty này có kho?ng 200-300 lao ??ng ??n ??ng k? xin ?i xu?t kh?u lao ??ng ?ài Loan. T?t c? cùng s?ng trong m?t toà nhà ba t?ng, v?i t?ng hai và t?ng ba l?n l??t giành cho lao ??ng n? và nam.

M?i t?ng có kho?ng ba phòng ng?, m?i phòng r?ng kho?ng 30m2 cho kho?ng 50 ng??i lao ??ng. C?n phòng kh?ng có ?? ??c gì khác ngoài nh?ng chi?c gi??ng ??n hai t?ng, và m?t nhà t?m.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Nguy?n Vi?t Ca
Image caption Anh Nguy?n Vi?t Ca t?i trung t?m m?i gi?i, n?i anh ph?i ? su?t 3 tu?n tr??c khi sang ?ài Loan làm vi?c

"Gi??ng ??n thì ?áng l? m?t mình mình n?m m?t gi??ng, nh?ng gi? l?i ph?i x?p l?i n?m ngang ra thì m?i ?? h?t ch?ng ?ó ng??i," anh Ca t? l?i.

Và ??n khi t?m thì m?i ng??i x?p hàng và có khi ??n n?a ?êm m?i xong.

Anh Ca cho bi?t m?i ngày anh ph?i tr? 100.000 ??ng cho ti?n ?n u?ng t?i c?n teen c?a trung t?m, dù ngay bên ngoài là v? s? hàng quán v?i ?? ?n ngon và r? h?n.

"Kh?ng ???c ra ngoài. M?i l?n ra ngoài là ph?i xin phép và có t? gi?y ghi r? gi? ra và gi? ph?i quay v?. N?u nh? quay v? kh?ng ?úng gi?, n?ng thì có th? b? ?u?i và m?t s? ti?n c?c anh ?? ?óng, nh? thì ph?i ?i d?n v? sinh."

Th?c t?, vi?c d?n v? sinh chi?m ph?n l?n th?i gian ? trung t?m m?i gi?i.

Anh Ca cho bi?t trung t?m có các l?p h?c d?y ti?ng Trung, nh?ng nói anh "ch?ng h?c ???c gì tr??c khi ?i sang ?ài Loan".

"C? m?y tr?m ng??i lao ??ng mà ch? có 1-2 ng??i g?i là bi?t ti?ng Trung. H? kh?ng ph?i giáo viên chuyên nghi?p."

Anh Ca k? l?i th?i gian bi?u hàng ngày là 7 gi? sáng ng? d?y, ph?i d?n d?p v? sinh c? khu trung t?m, 9 gi? h?c sinh lên ng?i h?c, m?t ng??i có v? bi?t chút ti?ng Trung ng?i trên b?c gi?ng nh?ng nhóm ng??i còn l?i thì "ng? ng? ngáo ngáo ch? có h?c gì ??u."

"T?i c? nh? có m?t cái c?y, lá nó c? r?i r?i. V?a m?i ng?i ???c m?t tí giáo viên l?i nói 'Các em d?n kh?ng s?ch, xu?ng d?n l?i'," anh Ca nói g?n nh? d? khóc d? c??i.

Theo anh, th?i gian m?i ng??i b? "giam" ? ?ó kh?ng gi?ng nhau, có ng??i ?? ? m?t vài tu?n, có ng??i th?m chí ?? ? 6 tháng v?n ch?a trúng tuy?n.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Nguy?n Vi?t Ca
Image caption Anh Nguy?n Vi?t Ca t?i c?ng x??ng ? ?ài Loan

? l?u nh? v?y nh?ng nhi?u ng??i kh?ng dám b? ?i vì ?i?u ?ó có ngh? h? s? m?t kho?n ti?n c?c 5 tri?u ?óng t?i c?ng ty.

L? do, theo anh hi?u, là vì lo s? lao ??ng tham gia ??ng k? tuy?n d?ng ? nhi?u m?i gi?i khác nhau, các c?ng ty m?i gi?i h?n ch? vi?c ?i l?i và b?t t?t c? ph?i ?óng 5 tri?u ti?n c?c.

"Nh?ng ng??i Vi?t mình, 5-7 tri?u nó l?n l?m, nó là c? tháng l??ng, cho nên kh?ng ai l? b?, c? ngh? th?i thì c? g?ng."

Ngh? v?y, anh Ca ch?p nh?n s?ng m?t cu?c s?ng g?n nh? b? "giam l?ng" trong các trung t?m m?i gi?i.

Ba tu?n sau khi vào trung t?m, Ca nh?n ???c ??n trúng tuy?n nh?ng c?ng ty m?i gi?i nói anh c?n ?óng thêm 1500 ??la. Anh g?i ?i?n gia ?ình ??ng viên ???c b? m? và anh trai cùng c?m s? ?? nhà lên ng?n hàng ?? ?óng cho m?i gi?i.

Nh?ng kho?n ti?n ?ó v?n ch?a ph?i là t?t c?, gia ?ình anh sau ?ó ti?p t?c ph?i ch?y v?y và thu x?p thêm ti?n, khi?n t?ng chi phí ?? ?i xu?t kh?u lao ??ng ?ài Loan lên ??n 6300 USD.

Tuy nhiên, anh kh?ng h? nh?n ???c b?t k? hoá ??n nào khi ?óng các kho?n phí này.

K?t c?c, ?? ???c sang ?ài Loan lao ??ng, anh Ca ?? m?t 2 tháng và h?n 146 tri?u ??ng. Nh?ng m?i th? sau ?ó l?i càng kh?ng nh? anh ngh?.

'C?ng vi?c kh?ng gi?ng nh? trong h?p ??ng'

Sau khi sang ??n ?ài Loan, anh Ca nh?n ra c?ng vi?c ghi trong h?p ??ng ch? m?t 1-2 ti?ng ?? hoàn thành, và ph?n l?n th?i gian còn l?i anh ph?i làm nh?ng c?ng vi?c khác kh?ng liên quan mà ch? yêu c?u.

Máy c?a b?n kh?ng h? tr? nghe xem
'T?i kh?ng mu?n ng??i Vi?t sang ?ài Loan làm vi?c'

??c bi?t, các lao ??ng n??c ngoài nh? anh th??ng b? giao nh?ng c?ng vi?c v?t v? và ??c h?i h?n.

"Có ??t c?ng ty l?y m?t lo?i hàng yêu c?u t?i làm. Mà mùi nó r?t là ??c h?i. ?êm v? ng? t?i r?t khó th?. T?i ?ành ph?n ??i lên c?ng ty, b?o 'Cái này t?i kh?ng làm ???c. T?i v?."

Phía c?ng ty sau ?ó liên h? v?i bên m?i gi?i, nh?ng theo l?i anh Ca, thay vì trao ??i v?i ch? tìm cách c?i thi?n m?i tr??ng làm vi?c cho anh thì m?i gi?i nói:

"Gi? kh?ng làm à? Kh?ng làm thì ?i v?. Nh?ng ch? tr? l?i cho anh 2000 ??la th?i," anh Ca thu?t l?i.

"T?i ngh? mình ?i m?t 6300 ??la mà gi? v? có ???c 2000 ??la mà m?i qua ??y làm ???c m?y tháng, l?y ??u ra ti?n ?? mà tr? n??

"Th? là t?i yêu c?u 'T?i s? làm ? l?i làm nh?ng các ?ng ph?i x? l? cho t?t, s?a l?i cho t?t. Còn kh?ng thì ng??i ?ài Loan ph?i vào làm, thì t?i m?i làm. Sau ?ó thì c?ng ty s?a máy móc và t?i làm t? ?ó ??n gi?."

Hàng tháng, anh Ca ph?i ?óng cho m?i gi?i bên ?ài Loan m?t kho?n phí 1500-1800 ?ài t?, tuy nhiên l?i kh?ng nh?n ???c s? h? tr? thích ?áng.

Trong th?i ?i?m s?c kho? b? ?nh h??ng vì làm vi?c v?i hoá ch?t ??c h?i, anh Ca nói anh ?? ngh? m?i gi?i ?i anh ?i khám b?nh nh?ng nh?n ???c c?u tr? l?i "c?ng ty h?m nay kín l?ch r?i, ba ngày n?a s? ??a ?i khám."

Và khi anh g?p ch?, ??t v?n ?? c?i thi?n m?i tr??ng làm vi?c, phía m?i gi?i kh?ng ch? ??ng ?? ra gi?i pháp mà ch? nói "v? thì ch? tr? 2000 ??" nh? m?t cách ?? ràng bu?c nh?ng lao ??ng nghèo ?ang gánh trên vai nh?ng kho?n n? kh?ng l?.

Anh cho bi?t anh m?t m?t n?m r??i làm l?ng ?? tr? h?t n?, còn m?t n?m r??i còn l?i c?a h?p ??ng là kho?n ti?n anh l?i anh ki?m ra ???c. Nh?ng th?i ?i?m ?ó, ?ài Loan v?n còn quy ??nh bu?c lao ??ng n??c ngoài ph?i tr? v? n??c sau 3 n?m.

Anh Ca ?ành tr? v? Vi?t Nam r?i làm l?i th? t?c ?i lao ??ng l?i t? ??u, v?i kho?n phí l?n này "khiêm t?n" h?n, 3500 ??la, ?i?u này có ngh?a gia ?ình anh kh?ng ph?i ?i vay ng?n hàng n?a.

'?i bi?u tình mà nghi?n lu?n!'

Sinh s?ng và làm vi?c ? ?ài Loan g?n 7 n?m, anh Ca b?t ??u ?? ? ?? các cu?c bi?u tình kêu g?i ph?n ??i m?i gi?i.

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh NGUY?N VI?T CA
Image caption Anh Nguy?n Vi?t Ca, gi? là Phó H?i tr??ng C?ng h?i Di c?ng Vi?t Nam t?i ?ài Loan t?i m?t cu?c bi?u tình ph?n ??i m?i gi?i h?i tháng 5/2019

"M?t h?m Ch? nh?t, tr?i thì m?a, t?i ?ang ? nhà thì th?y trên Facebook, ng??i Vi?t ? ?ài Loan ?i bi?u tình. T?i kh?ng hi?u sao l?i có ng??i làm chuy?n t?t nh? v?y? H? ??i áo m?a ?i bi?u tình. Mà tr?i thì m?a t?m t?! "

??n n?m 2015, anh chính th?c tham gia các cu?c bi?u tình c?a các lao ??ng n??c ngoài ph?n ??i hình th?c xu?t kh?u lao ??ng th?ng qua m?i gi?i.

"? Vi?t Nam, nói ??n bi?u tình là m?t s? hoang mang ?úng kh?ng? S? ph?m vào t?i G?y r?i m?t tr?t t? c?ng c?ng. Vi?t Nam kh?ng có lu?t bi?u tình."

Và ?ài Loan chính là n?i anh Ca l?n ??u tiên làm ?i?u ?ó.

"Nó thú v? l?m. Nó l? l?m! Khi ?ó ?i bi?u tình, mình ngh? kh?ng bi?t là ?i c?ng an nó có b?t hay kh?ng. ?i thì m?i th?y là ?, c?ng an h? dàn hàng, s?p x?p ???ng cho ng??i lao ??ng ?i bi?u tình. Tr?i, c?m th?y nó s??ng mà nó thích. T? ?ó là nghi?n lu?n!"

Tuy nhiên, kh?ng ph?i lao ??ng Vi?t nào c?ng suy ngh? nh? anh.

"? Vi?t Nam sang ??y mà n?u h? v?n c? nh?t mình m?t cái cánh c?a thì h? s? kh?ng th?y ???c cái ánh sáng ?ó. Cho nên s? có r?t, r?t nhi?u ng??i h?c ???c v? cái cách s?ng cách ?ng x? c?a ??t n??c d?n ch? này, nh?ng c?ng có r?t nhi?u ng??i ch?a có h?c ???c."

"Chúng ?i v?n ??ng t? B?c xu?ng Trung, nh?ng k?t qu? thì khá là khiêm t?n."

'T?i kh?ng mu?n ng??i Vi?t sang ?ài làm vi?c'

Ba?n quyê?n hi?nh a?nh Nguy?n Vi?t Ca
Image caption Anh Nguy?n Vi?t Ca là m?t ng??i lao ??ng Vi?t ? ?ài Loan xu?t th?n t? m?t gia ?ình nghèo khó ? Ngh? An.

Khi ???c h?i v? kinh nghi?m l?i khuyên cho nh?ng lao ??ng Vi?t t??ng lai t?i ?ài Loan, anh Ca tr?i lòng: "Th?t s? thì t?i kh?ng mu?n ng??i Vi?t mình sang ?ài Loan làm vi?c."

"N?u có th? thì h?y ?i nh?ng n??c khác nh? Hàn và Nh?t. B?i vì sang ??y b? gò ép, ??i x? b?t c?ng, làm thì ?a ph?n là ?? ?óng cho m?i gi?i c?."

Còn t?t nh?t, theo anh Ca, là ng??i lao ??ng nên tìm ki?m c? h?i vi?c làm ? Vi?t Nam và ??u tranh cho quy?n l?i c?a ng??i lao ??ng t?i n??c nhà.

"B?y gi? Vi?t Nam m? cái c?a là l?p c?ng ?oàn ??c l?p. N?u mà chính ph? ?? bi?t quan t?m ??n quy?n l?i c?a ng??i lao ??ng nh? v?y thì mình c? g?ng h?c h?i.

"K? c? ?ài Loan, ?? mà h? có ???c y t?, an sinh x? h?i, k? c? chính tr? t?t ???c nh? th? này là c?ng t? ??u tranh mà ra c?."

Tin liên quan